18e eeuwse Gezichtspijpen


Gezichtspijpen zijn pijpen waarvan de pijpenkop gevormd of gedecoreerd is als gezicht. De oudst bekende voorbeelden daarvan zijn de Jonaskoppen. Vanwege hun eigen thematiek en leeftijd staan ze op de pagina Jonas in de walvis. In de vroege 18e eeuw worden er opnieuw vormen met gezichten ontworpen en hoewel het niet om erg veel verschillende modellen gaat, zijn ze alleen al vanwege hun eigenzinnigheid een aparte pagina waard. In het midden van de 19e eeuw ontstaat een massale vormenrijkdom en worden gezichtspijpen een heel verhaal op zich, met talloze verschillende modellen. Die worden beschreven bij de 19e eeuwse pijpen.



Een vroege Huzarenkop.

Van 1696 tot 1744 is de Goudse pijpenmaker Jan Arienszoon Boot actief. Hij richt zich met zijn assortiment op een breed publiek en maakt zowel luxe als goedkope pijpen. Het meest bekend is hij om zijn aparte modellen. In plaats van aan het plaatje te voldoen en te leveren wat iedereen in die tijd doet, zoekt hij de grenzen iets meer op en verzint modellen die tot dan toe niet werden gemaakt. Zo zijn er onder andere verschillende gezichtspijpen van hem bekend. Meestal merkt hij dit soort modellen met IB op de zijkant.

Andere pijpenmakers merken dat hij met deze modellen succes heeft en daarom brengen zij hun eigen versie op de markt.

 

Bovenstaande pijpenkop ken ik alleen maar ongemerkt. Nergens op de kop staat een aanduiding van de maker. De kans is groot dat Jan Boot deze pijp niet heeft gemaakt, omdat er dan waarschijnlijk wél IB op zou hebben gestaan. Te zien is in ieder geval dat op de zijkant van de hiel het Goudse wapen met S is gegraveerd. De pijp is dus na 1740 nog geperst. De trechtervorm, die onder het mannengezicht zit verstopt, is dan al op zijn retour.