Overige thema's, niet heraldisch


Een enkele keer werd een pijp in de 18e eeuw bewerkt als reclame-uiting, op aanvraag van een grote afnemer, of ter ere van iets dat minder politiek gerelateerd was. Deze pijpenkoppen zijn hier ondergebracht.


De beurs van Londen

Ovaalvormige pijpenkop uit de periode 1750-1770, gemerkt met de leeuw in de Hollandse tuin, door Frans Verzijl (Lit. 2). Op het oppervlak van de pijpenkop is het frontale aanzicht van het gebouw van de London Royal Exchange gegraveerd. De Nederlandse benaming voor deze wisselbank met toren is 'De beurs van Londen'.  Deze naam staat op een tekstlint dat loopt over de rechter- en linkerkant van de pijpenkop. Naar de roker toe, als middelpunt, staat de toren van het beursgebouw. Helemaal onderin staat een standbeeld, zichtbaar door de poortopening, maar omdat de helften van de mal al wat versleten zijn is de voorstelling niet meer compleet. Het gebouw is natuurgetrouw weergegeven en correspondeert met een gravure uit 1751, waarop de diverse onderdelen herkenbaar zijn.

Gravure van Thomas Bowles, 1751

De beurs van Londen werd na een stadsbrand herbouwd en geopend door Queen Elizabeth I in 1751, de opening zal de reden geweest zijn om, al dan niet in opdracht, deze pijp uit te brengen. De om de toren geplaatste letters zijn vooralsnog niet ontcijferd. Links staat een P:, rechts ET. P.E.T. zou een afkorting kunnen zijn van Public Exchange Tower, hoewel die benaming toen nog niet officieel gebruikt werd voor de beurs.


Duif met JC monogram

Ovaalvormige pijpenkop uit de periode 1770-1780, gemerkt met de P gekroond, door Jan Soufree (Lit. 2).

In eerste instantie valt op dat de voorstelling naar de roker toe niet wordt geflankeerd door leeuwen, maar door vossen of wolven. In plaats van een wapenschild is er een vlak gegraveerd dat is omringd door c-voluten en parelranden ter begrenzing. Het vlak zelf is gevuld met een arcering in vier richtingen, de hele voorstelling wordt gedragen door een lambrequin. Midden in het vlak, naar de roker toe, staat een naar links gerichte duif met er onder de letters JC, verbonden tot monogram met een horizontale streep.

De duif in combinatie met de letters JC staat hier voor Jezus Christus. een dergelijke religieuze referentie kwam niet vaak voor als thema op kleipijpen.


Een wapenschild met de letter T (of J)

Ovaalvormige pijpenkop uit de periode 1770-1780, gemerkt met koning David, uit een stort van Jacob Bos (Lit. 2). Deze pijp is niet  geregistreerd, op de door mij gevonden exemplaren na. Er staat er twee afgebeeld op andere sites, die via via van mij afkomstig zijn.

De stort bestond overwegend uit gladde ovaalvormige modellen met een gemiddeld tot groot volume. Een aantal keer waren er scherven aanwezig met deze gravering, twee keer was de pijpenkop intact. Één ervan staat hierboven afgebeeld. Naar de roker toe staat een schildvormig vlak, gekaderd door krullen en bloemen. Het vlak is horizontaal gearceerd en er staat een zwierige hoofdletter op, een T of een J. Boven het vlak staat een ridderhelm. Op de helm staat een lauwerkrans om een verticaal, lijnvormig object, waaromheen wat vlekken zijn gegraveerd. Wat het voorstelt is geheel niet duidelijk. Hoewel er een kleine overeenkomst is met de boven beschreven JC pijp, denk ik hier eerder aan een in opdracht geproduceerde pijp, die een geheel eigen gravering mee heeft gekregen.


Cirkel met initialen VB of VR

Grote kromkop pijpenkop uit de late 18e eeuw. Het merk is L gekroond, toen nog in gebruik door Frans Verzijl (Lit. 2). Naar de roker toe staat een cirkel met een horizontaal verruwd oppervlak. In de cirkel staan de letters VB (of mogelijk VR) in sierlijke krullen.

Onder de cirkel, tot de steelaanzet, staat een repeterend, maar kleiner wordend blad- of streepmotief.


Cirkel met initialen WM gekroond

Kromkop pijpenkop uit de periode 1750-1775. Het merk is ook hier L gekroond van Frans Verzijl (Lit. 2). Naar de roker toe staat een cirkel, begrensd door een stippen- of parelmotief. Het vlak binnen de cirkel is met horizontale streepjes gearceerd. In de cirkel staan de letters WM in kapitalen, met een bladerkroon erboven. Onder de cirkel staat een decoratie in bladvorm, als een halve ovaal tot aan de steelaanzet.