Lobbenpijpen uit verschillende centra


Het idee van lobbendecoratie op kleipijpen komt uit Gouda. Dat is niet zo gek, want na de eerste helft van de 17e eeuw kwamen alle innovaties daar vandaan. Elders kon alleen maar worden opgepikt. In de jaren '30 kwamen de eerste pijpen met lobben al voor, dan nog op trechtervormige pijpen en vanwege de exclusiviteit chique uitgevoerd. Maar dat verandert snel. De uitwerking in een pijpenmal is eenvoudig, het effect op de verkoop is groot genoeg en al snel worden er allerlei soorten lobbenpijpen uitgebracht, die ook buiten Gouda gemaakt worden. Juist dit zijn de goedkope pijpen en dikwijls zijn ze net zo anoniem als pijpen met stippenrozen op de zijkanten. Voor het overzicht staan hier een aantal variaties van de eenvoudigste categorie.


Ovaalvormige pijpenkop uit de periode 1735-1760. Standaardtype, eenvoudige, lobbenpijp. Het oppervlak van de pijp is niet geglaasd, waardoor het dof blijft en bewerkingssporen zichtbaar zijn gebleven (zoals het wegsnijden van de persnaden). In totaal zijn er acht lobben, die vanuit de onderkant van de pijp beginnen en tot net onder helft van de pijpenkop stoppen. De kwaliteit is zeer eenvoudig, het snelle tempo waarin ze zijn gemaakt is aan deze pijpen af te lezen. Centra waar deze pijpen massaal zijn gemaakt zijn Gorinchem en Schoonhoven.


Tweede type ovaalvormige rondbodempijp van het eenvoudigste soort. In plaats van acht zijn er nu tien lobben. De eerste pijpenkop heeft naar de roker toe nog een overblijfsel van een contourlijn om de lob. De rest is al uit de mal gesleten. Mogelijk is dit ook bij de tweede pijpenkop het geval geweest. Ze kunnen dan worden ingedeeld bij het volgende type, lobbenpijpen met een contourlijn om de lobben. De derde pijpenkop heeft zelfs 12 lobben en heeft geen contourlijn gehad.



Dit type lobbenpijp komt veruit het meest voor. Het aantal lobben verschilt van 8 tot 12, de hoogte van de lobben verschilt van een derde tot de helft van de kop. Om elke lob loopt een contourlijn die net als de lobben bij de steelaanzet begint. Het gladde gedeelte van de kop is bijna onbehandeld gebleven en laat vaak de sporen zien die pijpen tijdens het fabricageproces oplopen. De persnaden worden weggesneden of weggestreken met een kam. De leeftijd van deze koppen ligt grofweg tussen 1750 en 1800.

Vrijwel de meeste pijpen zijn van het rondbodem model, maar ovaalvormig met een spoor komt ook voor.