Vivat de prins en prinses van Oranje


Het leven van prins Willem IV duurde niet erg lang, op zijn veertigste stierf hij al aan de complicaties van een val van zijn paard in zijn jeugd. Toch neemt hij een belangrijke plaats in in de geschiedenis van Nederland, niet in de laatste plaats omdat hij de eerste erfstadhouder werd van de Republiek der Verenigde Provinciën. Deze aanstelling in 1747 is op talloze pijpen gememoreerd.

Er zijn verschillende, onder pijpenmakers populaire, graveringen bedacht en één daarvan is de uitvoering met de portretten van Willem IV en Anna van Hannover, met wie hij in 1734 was getrouwd. In 1992 telt Don Duco al zestien verschillende versies van deze pijp (Lit. 6.2). En mogelijk zijn er meer. De naamloze staatsieportretten leenden zich voor heruitgaven en daarom zijn er pijpen uit de periode 1747-1752 en 1760-1765. Waarom de versie uit 1760 op de markt is gekomen is me niet helemaal duidelijk.

De basis van de gravering van deze pijp vormt een dubbelportret naar de roker toe, gekroond. Om de portretten loopt een tekstlint met de tekst: VIVAT DE PRINS EN PRINSES VAN ORANJE, in kleine details in spelling en interpunctie afwijkend.


Ovaalvormige pijpenkop uit de periode 1760-1765. De gravering loopt over het hele oppervlak van de pijpenkop, vanwege het aanbrengen van extra bladranken van de roker af. De mal is wat versleten geweest en ook het verblijf in de bodem heeft de voorstelling vervaagd.

Voorstelling: Op de linkerzijde staat het portret van prins Willem IV, met zijn gezicht naar rechts, in een cirkelvorm. Om de cirkel loopt een tekstlint. Op de rechterzijde staat het portret van Anna van Hannover, met haar gezicht naar links, ook in een cirkelvorm. Om deze cirkel loopt het vervolg van het tekstlint. Op het lint staat: 'VIVAT DE PRINS EN PRINCES V ORANIE'. Boven het dubbelportret staat een grote keizerskroon. Linksboven op de pijp staan dan nog de wapens van prins Willem IV in een cirkel, rechtsboven die van Anna van Hannover. Een belangrijk onderdeel van de decoratieve elementen zijn de C-vormige voluten links en rechts van de portretten. Tussen de portretten is sprake van bladmotieven, van de roker af en naast de keizerskroon lopen Oranjetakken. De pijp is gemerkt met wapen van Gelderland. De gebruiker van het merk is in deze periode Steven de Jong (Lit. 2)

De steel van de pijp lijkt niet gedecoreerd met graveerwerk, maar de aanzet van een stempelmotief is zichtbaar.