gorinchemse merken
1640-1830
J.P. Brinkerink M.C.W. Veen, 1988, de kleipijp als bodemvondst, hoofdstuk Gorinchem, Weesp
J. van der Meulen et al., 1992, Tabakspijpennijverheid in Gorinchem, Leiden
In 1992 schreef Hans van der Meulen c.s. een goed gedocumenteerd boek over de kleipijpenindustrie van Gorinchem. Het boek is tegenwoordig alleen nog tweedehands te verkrijgen, zoals veel boeken over kleipijpen. De meeste merken die de pijpenmakers uit Gorinchem op hun kleipijpen hebben gezet, worden hierin vermeld. De lijst op deze site is ontleend aan dit boek.
Nota bene: ik heb niet gekeken naar de productie van de 18e eeuwse pijpen, die in Gorinchem bijna alleen van zijmerken werden voorzien, maar naar de hielmerken van de Gorinchemse 17e eeuwse productie. De enkele 18e eeuwse Gorinchemse hielmerken staan ook in deze lijst.
Totale Gorinchemse productieperiode: 1635-1825
In de 17e eeuw zijn er in Gorinchem al pijpenmakers actief en zij gebruiken de volgende hielmerken:
Beeldmerken
radering
roos (gekroond)
uil
adelaar
posthoorn (gekroond) (en initialen?)
rad
2 letters
IA (en AI)
NA
WB
BC gekroond
MC gekroond
AD gekroond
TD gekroond, met roos, met leeuw
IG
CH, CH gekroond
EH
RI gekroond
WI, WI met roos
LL met sterren
BM met roos
WM
PP
RP (gekroond)
WP, WP met roos, WP met sterren
AS, AS met roos
IS
WS
BR
HR gekroond, HR met roos
IS gekroond
GS met roos
RS met ster, RS met roos
WT, WT met roos, WT met springend hert
3 letters
CVE monogram
SGH gekroond *late 18e eeuw
DIM
BMT met roos
Een interessante groep pijpen met 'merken' uit Gorinchem zijn deze pijpen met cirkels (of cirkels met een A er in) op de zijden van de hiel. Op deze pijpen wordt geen hielmerk geplaatst. In Gorinchem zijn ze aangetroffen samen met gemerkte pijpen waarop IA is gezet en een verband is mogelijk. 1680-1690.
Raderingen op de hiel van dubbelconisch gevormde kleipijpen uit Gorinchem, 1640-1660.
Gekroonde rozen, 1635-1655. Bij drie rozen staan initialen, maar die zijn niet goed leesbaar.
Uil
Posthoorn gekroond met onduidelijke initialen
IA en AI *Het laatste pijpje (1655-1665) heeft het merk IA gekroond.
BC gekroond
MC gekroond
TD met kroon, met roos, met leeuw
RI gekroond
LL met sterren
PP
WP, WP met sterren, WP met rozen, gekroonde roos met WP
HR gekroond, met roos gekroond
BR
AS (ook met gespiegelde S)
IS
RS gekroond met ster
WT met sterren, ook gespiegeld als TW. Het eerste merk is gecombineerd met stippenrozen op de zijden.
WT met springend hert.
Het feit dat dit merk regelmatig opduikt en de verspreiding van vondsten van dit merk over Nederland geeft aan dat er op deze werkplaats veel pijpen werden gemaakt en dat er buiten de gemeentegrenzen werd geëxporteerd.
SGH gekroond
Ongemerkte 17e eeuwse pijpen uit Gorinchem
Deze serie pijpen is uit de periode 1670-1680