Het vorstelijk huis van Oranje, 1775-1785, gemerkt met anker


Ovale pijpenkop, model 3, 4e kwart 18e eeuw. Recast model 1750-1760, bijgewerkt.

Schuin afgesneden hiel, bijmerk wapen van Gouda met S, merk anker.

Portretten van prins Willem IV en prinses Anna van Hannover op de zijden, leeuw in de Hollandse tuin gekroond naar de roker toe. Tekstlint om de voorstellingen met: TVORSTELIJKE HUYS. V ORANIE (Het vorstelijke huis van Oranje).

Achterzijde wapen van Gouda gekroond, naar achterzijde stadhouderlijke wapens in ovaal.

Steelaanzet bewerkt met bloemranken.

De vier hoofdaanzichten van de pijp

 rechts in het ovaal zittende zijn gemalin prinses Anna van Hannover met diadeem, parelcollier en het erfprinsje met hoed met veer op haar schoot, ketbij de bovenrand twee ovalen met de stadhouderlijke wapens, het linker met omschrift "HONI SOIT QUI MAL Y PENSE", ter halve hoogte wapenschild van Gouda gehouden door staande leeuwen met klein lambrequin. Steel in reliëf blaadjes. Hiel links bijmerk Gouds wapenschild.

Details:

Foto 1: op de achterkant van de pijp staat het wapenschild van Gouda, gekroond met een bladerkroon, gedragen door leeuwen staande op een lijnvormige bodem met een klein lambrequin. Het onbewerkte gedeelte van de mallijn is voorzichtig weggestreken met een kamstreek.

 

Foto 2: focus op het stadhouderlijke wapen van prins Willem IV (met breuk) Het wapen staat in een ovaal dat is opgedeeld in vijf vlakken, een centraal staand wapen en vier er omheen. In een tekstlint om het wapen staat HONI SOIT QUI MAL Y PENSE (orde van de kousenband).

 

Foto 3: focus op het portret van prins Willem IV, dat in een ovaal is geplaatst. Hij is ten halve lijve afgebeeld met een uniformjas aan, waarop een ster prijkt. Dit is een symbool voor een ridderorde. Verder draagt hij een sjerp als verwijzing naar het prinsdom Orange. Op zijn hoofd heeft hij een staartpruik en in zijn hand houdt hij een veldmaarschalkstaf. Dit is ten teken dat hij aan het hoofd staat van het leger. Voor zich staat zijn dochtertje, haar hoofd met krullen en schouders net zichtbaar. Dit is prinses Carolina.

De achtergrond van het portret, de witruimte in de ovaal, is geheel gearceerd. Onder het portret staat een kleine bloemenrank.

 

Foto 4: de voorstelling naar de roker toe is de leeuw in de Hollandse tuin. Dit is een allegorie op de rechtsstaat Nederland. De leeuw draagt een piek met daarop een vrijheidshoed, waaruit de kracht om de vrijheid te verdedigen met wapens spreekt. Boven de leeuw komen ook takken uit die oranjeappels dragen. Boven de voorstelling staat een grote prinsenkroon (Nederlandse heraldiek). De kroon wordt gedragen door twee putti, kleine engelen.

 

Foto 5: focus op het portret van Anna van Hannover, dat in een ovaal is geplaatst. Zij is ten halve lijve afgebeeld in een geborduurde jurk en draagt een parelcollier. Eventuele andere sieraden zijn in deze versie weggelaten of weggesleten. Zij draagt in haar handen de nog erg jonge erfprins, gehuld in een dekentje. De erfprins heeft een hoedje op met een veer (die hier wat wegvalt). De achtergrond van het portret, de witruimte in de ovaal, is geheel gearceerd. Onder het portret staat een kleine bloemenrank.

 

Foto 6: focus op het stadhouderlijke wapen van Anna van Hannover, dat in een ovaal is geplaatst. Het wapen bestaat uit vier delen. Hierop staan leeuwen, drie lelies en een harp.

 

Algemeen:

- Om de portretten en de leeuw in de Hollandse tuin loopt een tekstlint met daarop de tekst: TVORSTELIJKE HUYS. V ORANIE. De thematiek van de pijp is op deze manier ook zonder kennis duidelijk, al moet je wel kunnen lezen, in het licht van die tijd beschouwd.

- De portretten van prins Willem IV en prinses Anna van Hannover zijn beide gericht naar de roker toe en de voorstelling de leeuw in de Hollandse tuin.

- Aan de handen op het portret van Anna van Hannover te zien waren die iets te moeilijk voor de graveur. De hand van Anna eindigt in sprieten en de hand van de erfprins is een stompje gelaten.

- Op de steelaanzet, net niet tegen de voorstelling aan, is het begin zichtbaar van een bloemenrankenversiering.


hielmerk anker